Monopolistische concurrentie
Veel aanbieders met elk een eigen product: productdifferentiatie, merkentrouw en de dubbel geknikte prijsafzetcurve. Met de vergelijking van de vier marktvormen.
1 Kenmerken van de markt
Monopolistische concurrentie komt als marktvorm veel voor. Ze leunt sterk aan bij een markt met volkomen concurrentie, maar heeft één belangrijk verschil: het verhandelde product is niet homogeen. Voorbeelden uit het boek: kledingwinkels, bakkers, slagers, restaurants ...
- Atomische markt: er zijn verschillende producenten die geen van allen een dominant marktaandeel hebben. Via een gedifferentieerd assortiment is er wel een grote klantenbinding, waardoor een individuele producent macht kan uitoefenen op zijn deelmarkt.
- Heterogeen product: product- en kwaliteitsverschillen op maat van de doelgroep maken het totale assortiment dat verhandeld wordt zeer divers.
- Geen transparante markt: doordat er veel productverschillen zijn, is de markt niet transparant.
- Open markt: elke producent en consument kan gemakkelijk de markt betreden.
Denk aan de frituren in jouw buurt. Er zijn er veel, er kan altijd een nieuwe bijkomen, en toch heeft elke frituur iets eigens: de sauzen, de porties, de mensen achter de toog. Ook dat past in het plaatje van monopolistische concurrentie.
2Productdifferentiatie en merkentrouw
Elke producent probeert zich van zijn concurrenten te onderscheiden door aan productdifferentiatie te doen. Door maximaal in te spelen op de wensen van de doelgroep probeert hij een sterke merkentrouw te bekomen.
- via kwaliteitsverschillen
- via specifieke varianten
- via geleverde service
De producent maakt zijn product anders dan dat van de concurrenten: productdifferentiatie.
Voorbeeld: je koopt je sneakers altijd in dezelfde winkel omdat ze daar net de modellen hebben die jij wil en je altijd goed geholpen wordt. Ook als ze er een paar euro duurder zijn, blijf je er kopen. Dat is merkentrouw.
2 Prijsvorming
Een producent die zich van zijn concurrenten kan onderscheiden, heeft een grotere vrijheid om zijn prijzen te bepalen. Een weloverwogen marketingmix zorgt daarnaast voor een sterke klantenbinding. De bedrijven die daarin slagen, kunnen zich binnen hun deelmarkt gedragen als een monopolist.
Het verloop van de prijsafzetcurve wordt bepaald door twee dingen:
- Een grote loyaliteit van de consumenten.
- Klanten blijven kopen, ook als de prijs verandert.
- De prijsafzetcurve is meer prijsinelastisch (steil).
- De consument kan makkelijk overstappen naar een andere producent.
- De markt leunt meer aan bij volkomen concurrentie.
- De prijsafzetcurve is meer prijselastisch (vlakker).
4De dubbel geknikte prijsafzetcurve (voorbeeld For You)
De prijsafzetcurve van een producent op deze markt heeft een dubbel geknikt verloop. Binnen het normale prijsinterval is ze meer prijsinelastisch (hoe sterk, dat hangt af van het aantal concurrenten en de merkentrouw). Bij een hoge of een lage prijs verloopt ze meer prijselastisch.
Voorbeeld uit het boek. Kledingwinkel For You verkoopt eigentijdse kledij voor jongeren. Ze hebben een trouw publiek dat elk seizoen afwacht met welke nieuwe jeansbroeken de winkel haar rekken vult.
Je ziet het ook in de cijfers van de grafiek. In zone 1 en zone 3 volstaat een prijsdaling van € 10,00 voor 1 000 extra jeansbroeken. In zone 2 is daar een prijsdaling van € 30,00 voor nodig: de afzet reageert er veel minder op de prijs.
5Op lange termijn: nieuwe concurrenten
De markt is open. Wie winst maakt, krijgt dus vroeg of laat nieuwe concurrenten naast zich.
Het uitzicht op winst trekt nieuwe ondernemingen aan.
Voorbeeld: een bubbleteabar in jouw stad draait heel goed. Een jaar later zijn er vier. Elke bar verkoopt minder bekers en moet scherpere prijzen vragen.
6De vier marktvormen vergelijken
De Synthese van het boek zet de vier marktvormen naast elkaar. Deze tabel moet je uit het hoofd kennen: op het examen krijg je vaak een korte beschrijving van een markt en moet je zeggen welke marktvorm het is, en waarom.
Eén aanbieder: monopolie. Enkele grote aanbieders: oligopolie. Veel aanbieders: ga naar de volgende stap.
De Synthese stelt ook de vraag: hoe komen prijzen tot stand bij monopolie, oligopolie en monopolistische concurrentie?
- Veel aanbieders, veel vragers
- Homogeen product
- Transparante markt
- Open markt
- Aanbieder is prijsnemer
- Veel aanbieders, veel vragers
- Heterogeen product
- Niet-transparante markt
- Open markt
- Aanbieder heeft meer vrijheid om zijn prijs te bepalen
7Synthese: het hele hoofdstuk in één beeld
Zo vat de Synthese van het boek monopolistische concurrentie samen, met de vier marktvormen ernaast.
- Monopolistische concurrentieVeel aanbieders, elk met een eigen product.
- Kenmerken
- Veel aanbieders, veel vragersAtomische markt: niemand heeft een dominant marktaandeel.
- Heterogeen product
- Niet transparant
- Open markt
- Productdifferentiatie en marketing
- Kwaliteit, varianten, service
- Klantenbinding en merkentrouw
- Monopolist in eigen deelmarktMaar klanten kunnen wel overstappen.
- Dubbel geknikte prijsafzetcurve
- P hoog: klanten haken afPrijselastisch.
- P normaal: klant is merkentrouwPrijsinelastisch.
- P laag: trekt nieuwe klanten aanPrijselastisch.
- Lange termijn
- Winst lokt nieuwe ondernemingen
- Curve vlakker en naar links
- Prijs daalt, winst (deels) weg
- De vier marktvormen
- Volkomen concurrentieVeel aanbieders, homogeen, transparant, open.
- Monopolie1 aanbieder, beperkt transparant, gesloten.
- OligopolieEnkele aanbieders, niet transparant, moeilijk te betreden.
- Monopolistische concurrentieVeel aanbieders, heterogeen, niet transparant, open.
Nog niet klaar? Je kan altijd terugkomen.